Ηλεκτροφυσιολογική Μελέτη – Γλωσσάρι

Κόλποι: Οι 2 άνω κοιλότητες της καρδιάς

Κολποκοιλιακός κόμβος: Τμήμα του ηλεκτρικού συστήματος της καρδιάς που βρίσκεται μεταξύ κόλπων και κοιλιών

Κατάλυση με την χρήση καθετήρα: Η χρήση καθετήρων για την μεταφορά ενέργειας στο εσωτερικό της καρδιάς και την καταστροφή ανώμαλου καρδιακού ιστού που μπορεί να είναι υπεύθυνος για την δημιουργία αρρυθμίας.

Έκτοπες σφύξεις: Αυτές είναι έκτακτες συστολές της καρδιάς που προέρχονται απ’ τους κόλπους ή τις κοιλίες.

Ηλεκτροφυσιολόγος/Αρρυθμιολόγος: Καρδιολόγος που έχει εξειδικευθεί στις παθήσεις του ηλεκτρικού συστήματος της καρδιάς, του καρδιακού ρυθμού.

Υπερκοιλιακή ταχυκαρδία: Ανώμαλος καρδιακός ρυθμός που προέρχεται απ’ τις δύο άνω κοιλότητες της καρδιάς.

Κοιλίες: Οι 2 κατώτερες κοιλότητες της καρδιάς. Η δεξιά κοιλία στέλνει αίμα προς τους πνεύμονες και η αριστερή προς το υπόλοιπο σώμα.

Σημαντική πληροφορία – Ηλεκτροφυσιολογίκη Μελέτη

Το ενημερωτικό αυτό άρθρο προορίζεται για χρήση από ανθρώπους που επιθυμούν να κατανοήσουν περισσότερο το πεδίο των ηλεκτροφυσιολογικών μελετών. Οι πληροφορίες προέρχονται από ιατρική έρευνα κι εμπειρίες ασθενών και πρέπει να χρησιμοποιούνται επιπροσθέτως των πληροφοριών που παρέχονται απ’ τους ιατρούς.

Το φυσιολογικό σύστημα της καρδιάς

Η φυσιολογική καρδιά αποτελείται από 4 μυικές κοιλότητες, οι οποίες συστέλλονται και λειτουργούν ως αντλία αίματος.

Υπάρχουν δύο άνω κοιλότητες ή κόλποι που λαμβάνουν αίμα απ’ την περιφέρεια του σώματος. Κάθε κόλπος κατόπιν, προωθεί το αίμα προς τις δύο κατώτερες κοιλότητες ή κοιλίες, οι οποίες στη συνέχεια το προωθούν προς το υπόλοιπο σώμα.

Προκειμένου να λειτουργήσει συντονισμένα, η καρδιά έχει το δικό της ηλεκτρικό σύστημα. Στην απλούστερή του μορφή, αυτό αποτελείται από δύο εξειδικευμένες κατασκευές ή κομβία και μονοπάτια αγωγής ή δεμάτια, τα οποία όλα αποτελούνται από κύτταρα αγωγής που μεταδίδουν ηλεκτρικά σήματα.

Καρδιακός Παλμός

Ο φυσιολογικός καρδιακός παλμός ξεκινά, όταν ένα ηλεκτρικό ερέθισμα δημιουργείται κι αποστέλλεται απ’ τον φλεβόκομβο (sinus node), ο οποίος βρίσκεται στον δεξιό κόλπο. Ο φλεβόκομβος είναι υπεύθυνος για την ρύθμιση της συχνότητας και του ρυθμού της καρδιάς και γι’αυτό αναφέρεται ως ο φυσιολογικός βηματοδότης της καρδιάς.

Το ηλεκτρικό ερέθισμα που παράγεται στον φλεβόκομβο, διασπείρεται στους κόλπους, οδηγώντας στη συστολή τους και την αποστολή αίματος στις κοιλίες. Το ηλεκτρικό ερέθισμα έπειτα φτάνει στον κολποκοιλιακό κόμβο (AV node), ο οποίος δρα ως πύλη που επιβραδύνει και ρυθμίζει τα ερεθίσματα μεταξύ κόλπων και κοιλιών.

Το ερέθισμα μεταδίδεται στη συνέχεια, διαμέσου των εξειδικευμένων μονοπατιών ή δεματίων, στις κοιλίες. Τα δεμάτια αυτά, περιλαμβάνουν το δεμάτιο του His, που συνδέεται με τον κολποκοιλιακό κόμβο και το οποίο διαχωρίζεται στον αριστερό και δεξιό κλάδο.

Όταν οι κοιλίες διεγερθούν ηλεκτρικά, συστέλλονται και προωθούν αίμα προς τους πνεύμονες και την περιφέρεια του σώματος. Οι φυσιολογικοί καρδιακοί παλμοί ακολουθούν ένα ομαλό μοτίβο κι είναι μεταξύ 60-100/λεπτό. Αυτό αποκαλείται φλεβοκομβικός ρυθμός. Όλη αυτή η αλληλουχία γεγονότων στη συνέχεια ξεκινάει απ’ την αρχή.

Στις περισσότερες περιπτώσεις μια έκτοπη συστολή, μπορεί να πυροδοτήσει ένα βραχύ κύκλωμα και εν συνεχεία έναν ταχύ καρδιακό ρυθμό. Το ερέθισμα στην περίπτωση αυτή κατέρχεται ενός επιπλέον ηλεκτρικού μονοπατιού κι ανέρχεται του φυσιολογικού συστήματος αγωγής της καρδιάς.

Εάν αυτό συνεχιστεί, η καρδιά πάλλεται ξαφνικά μ’ έναν πολύ γρήγορο καρδιακό ρυθμό κι εμφανίζεται αίσθημα παλμών.

Γιατί χρειάζομαι μια ηλεκτροφυσιολογική μελέτη;

Η ηλεκτροφυσιολογίκη μελέτη είναι μια επέμβαση που πραγματοποιείται από έναν επεμβατικό ηλεκτροφυσιολόγο/αρρυθμιολόγο στο νοσοκομείο. Η επέμβαση πραγματοποιείται ως ημερήσια νοσηλεία ή μπορεί ν’ απαιτηθεί μια ημέρα παραμονής στο νοσοκομείο.

Η ηλεκτροφυσιολογική μελέτη ελέγχει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς, ώστε να βρεθεί από που προέρχεται μια αρρυθμία. Τ’ αποτελέσματα της μελέτης αυτής μπορεί να βοηθήσουν τον ιατρό ν’ αποφασίσει εάν χρειάζεστε φάρμακα, κατάλυση, βηματοδότη ή απινιδωτή.

Τα καταγραφικά ηλεκτρόδια τοποθετούνται προσεκτικά στην καρδιά, διαμέσου καθετηριασμού των φλεβών. Τα ηλεκτρόδια αυτά χρησιμοποιούνται για την ανάλυση της λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος της καρδιάς. Δίνουν τη δυνατότητα στον ιατρό να καθορίσει την αιτία ή τον κίνδυνο ανώμαλων καρδιακών ρυθμών καθώς και να πάρει αποφάσεις για μελλοντικές θεραπείες (εάν αυτές απαιτούνται).

Τι μπορεί να συμβεί εάν υπάρχει ανωμαλία στο ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς;

Εάν ο ανώμαλος καρδιακός ρυθμός προέρχεται απ’ τις άνω κοιλότητες της καρδιάς, είναι γνωστός ως υπερκοιλιακή ταχυκαρδία. Μπορεί να υπάρχουν ποικίλλες αιτίες για μια αρρυθμία που μελετώνται καλύτερα με τον ηλεκτροφυσιολογικό έλεγχο.

Αυτοί οι τύποι διαταραχών του καρδιακού ρυθμού δεν είναι συνήθως απειλητικοί για την ζωή. Μπορούν όμως να προκαλέσουν μη ευχάριστα συμπτώματα και να διαταράξουν την ποιότητα ζωής.

Εάν ο ανώμαλος καρδιακός ρυθμός προέρχεται απ’ τις κατώτερες κοιλότητες της καρδιάς (κοιλίες), μπορεί να είναι επικίνδυνος, ιδιαίτερα εάν συνδέεται με λιποθυμία και ειδικά εάν ο ασθενής έχει υποκείμενη καρδιακή νόσο, όπως μετεμφραγματική ουλή.

Τι συμβαίνει κατά την επέμβαση – Ηλεκτροφυσιολογίκη Μελέτη

Πριν απ’την επέμβαση, αναλόγως τις προτιμήσεις του ιατρού σας, μπορεί να σας ζητηθεί να διακόψετε μερικά από τα φάρμακα τα οποία παίρνετε. Θα έχετε επίσης μερικά τεστ ρουτίνας όπως, αιματολογικές εξετάσεις, κλινική εξέταση και ΗΚΓ.

Ο ιατρός σας ή ο νοσηλευτής/τρια, θα σας δει πριν την εισαγωγή σας (προ-εισαγωγής επίσκεψη), ώστε να συζητήσετε λεπτομέρειες της επέμβασης καθώς και όποια οφέλη ή κινδύνους μπορεί να συνδέονται με αυτήν.
Θα σας δωθεί η ευκαιρία να κάνετε ερωτήσεις, προτού υπογράψετε την φόρμα συγκατάθεσης για την επέμβαση.

Η ηλεκτροφυσιολογική μελέτη θα πραγματοποιηθεί στο αιμοδυναμικό εργαστήριο, ένα δωμάτιο που είναι όμοιο με μια χειρουργική αίθουσα, εξοπλισμένο με ακτίνες-Χ. Θα υπάρχει μια ομάδα ανθρώπων παρόντες, κάποιους από τους οποίους μπορεί να έχετε συναντήσει και νωρίτερα.

Ο επεμβατικός αρρυθμιολόγος θα πραγματοποιήσει την επέμβαση με την βοήθεια ενός τεχνικού που παρέχει τεχνική υποστήριξη, νοσηλευτριών που θα σας φροντίζουν και θα βοηθούν τον ιατρό και ενός χειριστή του μηχανήματος των ακτίνων-Χ.

Η ηλεκτροφυσιολογίκη μελέτη είναι μια επεμβατική πράξη που συνήθως πραγματοποείται με την χρήση τοπικού αναισθητικού και μέσω καθετηριασμού των φλεβών αποκτούμε πρόσβαση στην καρδιά. Μπορεί να σας δωθεί επίσης μέθη, που θα σας κάνει να αισθάνεστε νυσταγμένος, αλλά ταυτόχρονα θα χαλαρώσετε.

Κατά την επέμβαση

Κατά την διάρκεια της επέμβασης, θα χρειαστεί να είστε ξαπλωμένος και το τοπικό αναισθητικό θα χορηγηθεί στην περιοχή της βάσης του δεξιού ή αριστερού μηρού. Μερικές φορές μπορεί ν’ απαιτηθεί πρόσβαση απ’ τα αγγεία του λαιμού ή του άνω στήθους. Στη συνέχεια, μερικοί μικροί λεπτοί σωλήνες θα εισαχθούν στη φλέβα πάνω απ’ την οποία έχει χορηγηθεί το τοπικό αναισθητικό.

Μέσω των μικρών αυτών σωλήνων, καθετήρες προωθούνται και τοποθετούνται στο εσωτερικό της καρδιάς. Αυτό πραγματοποιείται με την καθοδήγηση ακτίνων-Χ, γι’αυτό κι είναι σημαντικό πριν την επέμβαση, να πείτε στον ιατρό ή τη νοσοκόμα σας, εάν υποψιάζεστε ότι είστε έγκυος. Αυτό μπορεί να καθυστερήσει την επέμβασή σας.

Όταν τα ηλεκτρόδια έχουν τοποθετηθεί στην καρδιά, ο ιατρός είναι σε θέση να καταγράψει την ηλεκτρική δραστηριότητα από συγκεκριμένες περιοχές της. Επιπλέον συστολές χορηγούνται, χρησιμοποιώντας έναν εξωτερικό βηματοδότη, γεγονός που μπορεί να σας προκαλέσει αίσθημα παλμών. Αυτό είναι απαραίτητο, ώστε να εντοπίσουμε από που προέρχεται ο ανώμαλος καρδιακός ρυθμός.

Είναι δυνατό να επαναφέρουμε την καρδιά στον φυσιολογικό της ρυθμό με την χορήγηση μερικών επιπλέον συστολών. Τα ηλεκτρικά σήματα που παράγονται απ’ την καρδιά, θα καταγραφούν απ’ τους ειδικούς καθετήρες. Αυτό ονομάζεται καρδιακή χαρτογράφηση.

Διάρκεια

Η ηλεκτροφυσιολογίκη μελέτη θα δώσει την δυνατότητα στον ιατρό να εντοπίσει τυχόν ανωμαλίες του ηλεκτρικού συστήματος της καρδιάς. Συνήθως διαρκεί 45 έως 60 λεπτά.

Όταν η επέμβαση τελειώσει, οι καθετήρες κι οι σωλήνες θ’ απομακρυνθούν κι η νοσοκόμα ή ο ιατρός θ’ ασκήσει πίεση για μερικά λεπτά πάνω από το σημείο καθετηριασμού, για να σταματήσει τυχόν αιμορραγία.

Στη συνέχεια, θα μεταφερθείτε πίσω στον θάλαμο ασθενών, όπου θα χρειαστεί να παραμείνετε ξαπλωμένος για 2 έως 4 ώρες. Σε μερικά κέντρα, ο αρρυθμιολόγος μπορεί να σας έχει ήδη μιλήσει νωρίτερα, σχετικά με το να προβεί κατευθείαν σ’ επέμβαση κατάλυσης με την ολοκλήρωση της ηλεκτροφυσιολογικής μελέτης και εφόσον το είδος, ο τύπος, η θέση πχ των παραπληρωματικών δεματίων έχει καθοριστεί.

Ο λόγος του να προβεί κανείς άμεσα στην επέμβαση κατάλυσης, είναι του ν’ αποφύγει να υποβληθεί στην ίδια διαδικασία απ’ την αρχή.

Η πιθανότητα να προβούμε σε κατάλυση μετά την ολοκλήρωση της ΗΦΕ, θα έχει συζητηθεί μαζί σας πριν την επέμβαση και θα σας έχει ζητηθεί να υπογράψετε την φόρμα συγκατάθεσης, ότι έχετε δηλαδή κατανοήσει πλήρως τα ωφέλη και τους κινδύνους της επέμβασης.

Ποια είναι τα οφέλη και οι κίνδυνοι που συνδέονται με την ΗΦΕ;

Το όφελος της ΗΦΕ είναι ότι μπορεί να δώσει την δυνατότητα στον ιατρό να καθορίσει τον κίνδυνο που διατρέχει ένας ασθενής από έναν ανώμαλο καρδιακό ρυθμό και να τον βοηθήσει να κάνει συστάσεις για μελλοντικές θεραπείες (εάν αυτές απαιτούνται).

Δεν υπάρχει επέμβαση στην ιατρική που να μην έχει κινδύνους κι η ΗΦΕ δεν αποτελεί εξαίρεση. Παρ’όλα αυτά είναι πολύ ασφαλής.

Ο κίνδυνος σοβαρής επιπλοκής κατά την επέμβαση είναι μικρότερος του 0.1%. Ο ιατρός θα συζητήσει μαζί σας λεπτομερώς τους πιο κοινούς κινδύνους που μπορεί είναι αρρυθμίες, θρομβώσεις, αγγειακές επιπλοκές, αιμορραγίες/αιματώματα και λοιμώξεις. Εάν μια επέμβαση κατάλυσης σχεδιάζεται μετά την ΗΦΕ, οι επιπλέον κίνδυνοι θα σας έχουν εξηγηθεί πλήρως εκ των προτέρων.

Για πόσο διάστημα θα χρειαστεί να παραμείνω στο νοσοκομείο;

Οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν γρήγορα από την επέμβαση (ηλεκτροφυσιολογίκη μελέτη) και νιώθουν καλά να πάνε σπίτι την ίδια μέρα. Ωστόσο, ο ιατρός μπορεί να θέλει να σας ξεκινήσει μια νέα θεραπεία όσο είστε στο νοσοκομείο με βάση πάντα τα ευρήματα της ΗΦΕ. Αυτό θα συζητηθεί μαζί σας μετά την επέμβαση. Θα είστε καλά να επανέλθετε σε δραστηριότητες ρουτίνας την επόμενη μέρα, αλλά αποφύγετε την άρση βαριών αντικειμένων για περίπου 2 εβδομάδες.

Εάν επέμβαση κατάλυσης πραγματοποιηθεί μετά την ΗΦΕ, μπορεί να χρειαστεί να παραμείνετε για μια νύχτα στο νοσοκομείο.

Εάν η αρρυθμία προκαλεί κάποια μορφή ανικανότητας ή είναι πιθανό να προκαλέσει ανικανότητα (πχ λιποθυμία), είναι σημαντικό να αποφευχθεί η οδήγηση, μέχρι ο ιατρός σας να την θεραπεύσει.
Παρακαλώ συζητήστε το μαζί του.

Συνιστάται να ξεκουράσετε την περιοχή του μηρού, απ’όπου πραγματοποιήθηκε η επέμβαση και να μην οδηγήσετε για 2 ημέρες.

Οι διαταραχές του καρδιακού ρυθμού μπορούν ν’ αντιμετωπιστούν με ποικίλους τρόπους κι ο ιατρός θα το συζητήσει μαζί σας, είτε πριν, είτε αφού ολοκληρώσει την ΗΦΕ.

Μετά την ΗΦΕ

Μετά την ΗΦΕ είναι αρκετά συχνό ν’ αντιλαμβάνεστε τις συστολές της καρδιάς σας, ακόμη και σε φυσιολογικό ρυθμό.

Μερικοί ασθενείς αντιλαμβάνονται έκτακτες συστολές. Προσπαθείστε να μην ανησυχείτε πολύ για τα συμπτώματα αυτά. Συνήθως υποχωρούν με το πέρασμα του χρόνου.

Πηγή British Heart Foundation

Tip: Ενημερωθείτε σχετικά με τους Βηματοδότες